HS CODE Trong Xuất Nhập Khẩu Là Gì? Cách tra mã HS code chính xác nhất
Trong ngôn ngữ chung của thương mại quốc tế, HS Code chính là 'căn cước công dân' của mọi loại hàng hóa khi bước ra khỏi biên giới. Việc xác định đúng mã số này không chỉ đơn thuần là thủ tục hành chính, mà còn là yếu tố then chốt quyết định mức thuế suất, chính sách mặt hàng và tính hợp pháp của toàn bộ lô hàng.
Bạn đang bối rối trước ma trận hàng nghìn mã số trong biểu thuế xuất nhập khẩu? Đừng để sự mơ hồ làm gián đoạn chuỗi cung ứng của mình. Hãy cùng chúng tôi giải mã cách tra cứu mã HS chuẩn xác nhất 2026 và những bí quyết để tránh các sai lầm kinh điển khi làm việc với cơ quan hải quan.
HS code là gì?
HS Code là mã phân loại của hàng hóa được quốc tế quy chuẩn, dùng để xác định thuế suất xuất nhập khẩu hàng hóa.
Chi tiết hơn HS Code hay Mã HS là mã số của hàng hóa xuất nhập khẩu được quy định theo Hệ thống phân loại hàng hóa do Tổ chức Hải quan thế giới phát hành có tên là “Hệ thống hài hòa mô tả và mã hóa hàng hóa” (HS – Harmonized Commodity Description and Coding System).
Vậy mã HS code chỉ áp dụng cho hàng hóa hữu hình có đúng không?
Thực tế, với những hàng hóa vô hình cũng sẽ được áp mã HS code theo mã HS của vật chứa đựng chúng.
Ví dụ: 1 bộ phim được chứa đựng trong ổ cứng. Vậy mã HS code sẽ được xác định theo mã của ổ cứng.
Để tra mã HS code chúng ta dùng biểu thuế (trong đó bao gồm thông tin hàng hóa, mã hs code, thuế thông thường, thuế ưu đãi, thuế GTGT VAT, thuế của từng mặt hàng có form C/O tương ứng, thuế bảo hộ, thuế bảo vệ môi trường,..,)
Bố cục quyển biểu thuế gồm 21 phần, chia thành 92 chương.
Cấu Trúc Mã HS Code Tại Việt Nam
- Cấu trúc mã HS Code của Việt Nam tuân thủ hoàn toàn theo chuẩn quốc tế cho 6 chữ số đầu tiên và được chi tiết hóa ở các cấp độ sau.
- Để tra cứu mã HS, người làm XNK sử dụng Biểu thuế xuất nhập khẩu, một tài liệu pháp quy đồ sộ bao gồm 21 phần và 98 chương.
- Trong đó:
+ 97 chương đầu mô tả hầu hết các loại hàng hóa thương mại
+ Chương 98 quy định các ưu đãi đặc biệt.
- Hiện tại, Việt Nam đang áp dụng mã HS gồm 8 chữ số, một số quốc gia khác có thể sử dụng mã 10 hoặc 12 số để phân loại chi tiết hơn.
Cấu trúc này được chia nhỏ như sau:
- Phần: Gồm 21 phần, là cấp độ phân loại rộng nhất (ví dụ: Phần I: Động vật sống; các sản phẩm từ động vật).
- Chương (2 số đầu): Mô tả một nhóm ngành hàng cụ thể trong Phần (ví dụ: Chương 01: Động vật sống).
- Nhóm (4 số đầu): Phân loại chi tiết hơn trong một Chương (ví dụ: Nhóm 01.01: Ngựa, lừa, la sống).
- Phân nhóm (6 số đầu): Đây là cấp độ được chuẩn hóa quốc tế. Mọi quốc gia thành viên WCO đều sử dụng chung 6 số này cho cùng một mặt hàng.
- Phân nhóm phụ (8 số tại Việt Nam): Hai số cuối được mỗi quốc gia quy định riêng để phục vụ mục đích quản lý thuế và thống kê chi tiết.
→ Việc hiểu rõ cấu trúc này giúp bạn định vị sản phẩm một cách logic trong biểu thuế, thay vì tìm kiếm một cách mò mẫm.
Cách tra mã HS code chính xác
Để tra mã HS code, chúng ta áp dụng 6 quy tắc tra mã HS, đi lần lượt từ quy tắc 1 đến quy tắc 6, khi không thể áp dụng quy tắc trước chúng ta mới sử dụng quy tắc sau. Nội dung 6 quy tắc tra mã HS code như thế nào?
Quy tắc 1: Chú giải chương & Tên định danh
Tên các phần, chương và phân chương không có giá trị pháp lý trong việc phân loại hàng hóa => chỉ giúp chúng ta định hình loại hàng này nằm ở phần nào chương nào. Vì tên gọi của phần, chương và phân chương ko thể diễn giải hết tất cả các sản phẩm trong đó. Phải căn cứ vào chú giải và phân nhóm.
Chú giải của từng chương mang yếu tố quyết định nhất đến phân loại hàng trong chương đó => điều này có giá trị xuyên suốt trong tất cả các quy tắc còn lại. Phải kiểm tra chú giải của phần, chương mà ta định áp mã sản phẩm vào.
VD: Xác định mã HS của voi làm xiếc
- Bước 1: Định hình khu vực: Có thể áp vào chương 1: Động vật sống
- Bước 2: Đọc chú giải khu vực đó: Theo chí giải 1.c của chương 1 là trừ “động vật thuộc chương 95.08
- Bước 3: Đọc chương 95 và xem chú giải chương đó: xác định voi làm xiếc thuộc nhóm 9508 và mã HS chính xác là: 95081000
Tra mã theo tên định danh hoặc được giải thích cụ thể rõ ràng nhất trong phân nhóm.
Ví dụ: Ngựa thuần chủng để nhân giống
Trong biểu thuế có mục định danh và cụ thể là “ngựa thuần chủng để nhân giống” đồng thời chú giải chương này không có quy định khác cho sản phẩm này nên ta áp mã 01012100.
QUY TẮC 2: Sản phẩm chưa hoàn thiện & hợp chất cùng nhóm
Quy tắc 2a: Sản phẩm chưa hoàn thiện
Một mặt hàng chưa hoàn chỉnh, chưa hoàn thiện, thiếu một vài bộ phận nhưng có đặt tính và công dụng như sản phẩm hoàn thiện thì được áp mã theo sản phẩm đã hoàn thiện.
VD: Xe đạp thiếu bánh xe: vẫn được áp mã theo xe đạp
Một mặt hàng mà có các bộ phận tháo rời, các phần tháo rời đó nếu ráp vào sẽ thành 1 sản phẩm hoàn thiện thì vẫn được áp vào mã sản phẩm đã hoàn thiện.
VD: Để tiện lợi cho quá trình vận chuyển người ta tháo từng bộ phận của 1 chiếc xe ra thì vẫn được xác định mã HS theo chiếc xe.
Phôi: là những sản phẩm chưa sẵn sàng đưa ra sử dụng, có hình dán bên ngoài gần giống với với hàng hóa hoàn thiện, chỉ sử dụng vào mục đích duy nhất là hoàn thiện nó thành sản phẩm hoàn chỉnh của nó.
VD: Phôi chìa khóa khi chưa dủa các cạnh => được áp mã chìa khóa đã hoàn thiện; Chai làm bằng nhựa chưa tạo ren ở cổ chai => được áp mã như chai hoàn thiện.
Việc lấp ráp quy định là công việc đơn giản như dùng vít, bu-lông, đai ốc, hoặc ghép bằng đinh tán hoặc bằng cách hàn lại…. Không áp dụng quy tắc này với các sản phẩm cần phải gia công thêm trước khi đưa vào lấp ráp.
Những bộ phận chưa lắp ráp, thừa ra về số lượng theo yêu cầu để hoàn thiện 1 mặt hàng thì sẽ được phân loại riêng.
Quy tắc 2b: Hỗn hợp và hợp chất của các nguyên liệu hoặc các chất
Chỉ áp dụng quy tắc này sản phẩm là hỗn hợp của nguyên liệu và chất liệu.
Hỗn hợp và hợp chất của nguyên liệu hoặc chất thuộc cùng 1 nhóm thì phân loại trong nhóm đó.
Hỗn hợp và hợp chất của nguyên liệu hoặc chất thuộc các nhóm nhác nhau thì áp mã hỗn hợp đó theo chất cơ bản nhất của hỗn hợp.
VD: Gói cà phê hòa tan là hỗn hợp của các chất như: cà phê, sữa, đường. Vậy hỗn hợp này sẽ được áp theo mã chất cơ bản nhất là cà phê.
QUY TẮC 3: Hàng hóa thoạt nhìn nằm ở nhiều nhóm
Quy tắc 3a
Hàng hóa được mô tả ở nhiều nhóm thì nhóm nào có mô tả cụ thể nhất sẽ được ưu tiên hơn các nhóm có mô tả khái quát.
VD: Máy cạo râu và tông đơ có lắp động cơ điện được phân vào Nhóm 85.10 mà không phải trong Nhóm 84.67 (nhóm các dụng cụ cầm tay có lắp động cơ điện) hoặc vào Nhóm 85.09 (các thiết bị cơ điện gia dụng có lắp động cơ điện). Vì nhóm 85.10 đã mô tả cụ thể và chính xác nhất là: "Máy cạo râu, tông đơ cắt tóc và các dụng cụ cắt tóc, có lắp động cơ điện"
Quy tắc 3b
Hàng hóa được cấu thành từ nhiều sản phẩm, mỗi sản phẩm có thể thuộc nhiều nhóm nhiều chương khác nhau => phân loại bộ sản phẩm đó vào sản phẩm mang đặt tính tính nhất của bộ đó.
Ví dụ: bộ sản phẩm chăm sóc tóc gồm: Kẹp điện cuộn tóc, lược, ghim tóc
Chúng ta cần đánh giá sản phẩm có tính chất nổi trội nhất và áp theo mã HS của sản phẩm đó. Trong bộ sản phẩm trên chúng ta thấy Kẹp điện cuộn tóc có tính năng nổi trội nhất nên sẽ lựa chọn mã HS của sản phẩm này áp vào mã HS của
Quy tắc 3c
Khi không áp dụng được Qui tắc 3(a) hoặc 3(b), hàng hóa sẽ được phân loại theo Qui tắc 3(c). Theo Qui tắc này thì hàng hóa sẽ được phân loại vào nhóm có thứ tự sau cùng trong số các nhóm cùng được xem xét để phân loại.
VD: Ta có sản phẩm sửa chữa gồm: Tô vít, Kìm, Cờ Lê
Khi tra mã HS của 3 sản phẩm này, bạn thấy Cờ Lê là sản phẩm có mã HS nằm ở thứ tự sau cùng nên sẽ lấy mã HS của sản phẩm này để áp mã HS cho bộ sản phẩm sửa chữa.
QUY TẮC 4: Phân loại theo hàng hóa giống chúng nhất
So sánh hàng hóa định phân loại với hàng hóa đã được phân loại trước đó.
Xác định giống nhau có thể dựa trên nhiều yếu tố: như mô tả, đặc điểm, tính chất, mục đích sử dụng của hàng hóa…
Hàng hóa sau khi đã so sánh sẽ được xếp trong nhóm của hàng hóa giống chúng nhất.
VD: Men dạng viên, được dùng giống như thuốc thì được áp vào mã thuốc 30.04
QUY TẮC 5: Hộp đựng, bao bì
Quy tắc 5a: Hộp, túi, bao và các loại bao bì chứa đựng tương tự
Các loại bao hộp tương tự, thích hợp hoặc có hình dạng đặc biệt để chứa hàng hóa hoặc bộ hàng hóa xác định, có thể dùng trong thời gian dài và đi kèm với sản phẩm khi bán, được phân loại cùng với những sản phẩm này.
Tuy nhiên, nguyên tắc này không được áp dụng đối với bao bì mang tính chất cơ bản nổi trội hơn so với hàng hóa mà nó chứa đựng.
Ví dụ: Bao đựng đàn làm bằng gỗ quý và mang tính nổi trội hơn đàn thì phỉa tách bao đựng đàn và đàn thành 2 mã HS code.
Quy tắc 5b: Bao bì
Quy tắc này qui định việc phân loại bao bì thường được dùng để đóng gói chứa đựng hàng hóa, được nhập cùng với hàng (như cái túi nilon, hộp carton...). Tuy nhiên, Quy tắc này không áp dụng cho bao bì bằng kim loại có thể dùng lặp lại.
VD: Không áp mã bình chứa ga bằng thép (bình có thể sử dụng lại) vào mã ga được mà phải được phân theo mã riêng. Nếu bình ga dùng một lần thì áp mã ga.
QUY TẮC 6: Giải thích cách phân loại và so sánh cho đúng.
Việc phân loại hàng hóa vào các phân nhóm của một nhóm phải phù hợp theo nội dung của từng phân nhóm, phù hợp các chú giải phân nhóm, phù hợp với chú giải của chương có liên quan.
Khi so sánh 1 sản phẩm ở các nhóm hoặc các phân nhóm khác nhau thì phải so sánh cùng cấp độ.
VD: 1 gạch so sánh với 1 gạch, 2 gạch so sánh với 2 gạch…. (gạch là gạch đầu dòng "-" trước tên hàng trong phần mô tả hàng hóa của biểu thuế)
Kinh ngiệm thực chiến tra mã HS chính xác
- Lý thuyết là nền tảng, nhưng kinh nghiệm thực tế mới là chìa khóa để tra mã HS nhanh và chuẩn.
- Theo các chuyên gia tại Ship Trung Việt, để giảm thiểu sai sót, bạn nên kết hợp nhiều phương pháp kiểm tra chéo thông tin. Đừng chỉ dựa vào một nguồn duy nhất.
- Hãy thu thập càng nhiều dữ liệu về sản phẩm càng tốt: tài liệu kỹ thuật, thành phần hóa học, catalogue, mục đích sử dụng.
- Sau đó, áp dụng các kinh nghiệm sau đây:
- Tham khảo nhà cung cấp (Supplier): Họ là người sản xuất và thường có kinh nghiệm xuất khẩu mặt hàng đó sang nhiều nước, họ có thể cung cấp mã HS tham khảo. Tuy nhiên, mã này chỉ để tham khảo vì mỗi quốc gia có thể chi tiết hóa khác nhau ở 2-4 số cuối.
- Sử dụng các công cụ online: Trang web của Tổng cục Hải quan Việt Nam, bieuthue.net, hssearch.net là những công cụ hữu ích.
- Kiểm tra chứng từ cũ: Nếu công ty bạn đã từng nhập mặt hàng tương tự, hãy kiểm tra các tờ khai hải quan cũ đã được thông quan. Đây là nguồn tham khảo đáng tin cậy.
- Thủ tục xác định trước mã số: Đối với các mặt hàng phức tạp, giá trị cao, hoặc lần đầu nhập khẩu, doanh nghiệp nên làm thủ tục Xác định trước mã số với Tổng cục Hải quan. Kết quả này có giá trị pháp lý trong vòng 3 năm, giúp doanh nghiệp yên tâm thông quan.
Lợi Ích Của Việc Áp Mã HS Chuẩn Xác
Việc đầu tư thời gian và kiến thức để tra mã HS chính xác mang lại lợi ích to lớn và lâu dài cho doanh nghiệp, không chỉ là việc tuân thủ pháp luật. Theo thống kê từ các chuyên gia tại Ship Trung Việt, 90% các tranh chấp với hải quan sau thông quan đều liên quan đến mã HS và trị giá. Áp mã đúng ngay từ đầu giúp doanh nghiệp:
- Tối ưu hóa chi phí thuế: Áp đúng mã HS giúp hưởng đúng thuế suất ưu đãi theo các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA), có thể giảm thuế suất từ vài chục phần trăm xuống 0%.
- Giảm thiểu rủi ro pháp lý: Tránh được các khoản phạt hành chính nặng nề, truy thu thuế và tiền chậm nộp. Theo Nghị định 128/2020/NĐ-CP, hành vi khai sai mã HS dẫn đến thiếu thuế có thể bị phạt 20% số thuế thiếu.
- Tăng hiệu quả thông quan: Tờ khai chính xác sẽ dễ dàng được phân luồng Xanh, giải phóng hàng hóa nhanh chóng, giảm chi phí lưu kho, lưu bãi và đảm bảo tiến độ giao hàng.
- Nâng cao uy tín doanh nghiệp: Doanh nghiệp luôn tuân thủ đúng quy định sẽ được hải quan đánh giá là doanh nghiệp ưu tiên, tạo thuận lợi cho các lô hàng sau này.
Câu Hỏi Thường Gặp Về Tra Cứu Mã HS
1. Nếu áp sai mã HS thì phải làm gì?
Ngay khi phát hiện sai sót, bạn cần chủ động thực hiện khai bổ sung (trước thời điểm cơ quan hải quan kiểm tra) hoặc phối hợp với hải quan để xử lý. Nếu tờ khai đã thông quan và sai sót dẫn đến thiếu thuế, doanh nghiệp cần tự giác nộp bổ sung tiền thuế và tiền chậm nộp để được hưởng tình tiết giảm nhẹ.
2. Làm sao để tranh luận mã HS với cơ quan hải quan?
Để tranh luận, bạn phải có cơ sở pháp lý vững chắc. Hãy chuẩn bị đầy đủ tài liệu kỹ thuật của hàng hóa (catalogue, thành phần, công dụng), viện dẫn chính xác các quy tắc tra mã, chú giải chương, và các văn bản hướng dẫn phân loại của Tổng cục Hải quan cho mặt hàng tương tự (nếu có).
3. Có nên thuê dịch vụ khai báo hải quan để tra mã HS không?
Thuê dịch vụ (đại lý hải quan, công ty logistics) là một giải pháp tốt, đặc biệt cho doanh nghiệp mới. Tuy nhiên, người chịu trách nhiệm cuối cùng trước pháp luật vẫn là chủ hàng (doanh nghiệp XNK). Do đó, bạn vẫn cần có kiến thức cơ bản để kiểm tra và giám sát công việc của bên dịch vụ.
Trên đây là quy tắc tra mã HS code với những ví dụ dễ hiểu để bạn hình dung. Bạn có thể tra mã HS trên trang bieuthue.net, hoặc tải về Biểu thuế XNK 2018 bản excel, hoặc mua quyển sách biểu thuế để tra trực tiếp.
Tóm lại, HS code đóng vai trò vô cùng quan trọng trong hoạt động xuất nhập khẩu. Việc hiểu rõ và sử dụng đúng HS code không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, rút ngắn thời gian thông quan mà còn đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật liên quan. Hy vọng qua bài viết, độc giả đã nắm rõ Hs code là gì trong xuất nhập khẩu và cách tra cứu Mã HS nhanh chóng, chính xác.
